“Giật mình” về những nguyên nhân gây bệnh tiểu đường

Bệnh tiểu đường (đái tháo đường) là nhóm bệnh lý nội khoa chuyển hóa thường gặp. Dự tính đến năm 2030, sẽ có hơn 500 triệu người mắc đái tháo đường trên toàn cầu. 

Bệnh đái tháo đường gây ra những biến chứng nguy hiểm cho người bệnh như nhồi máu cơ tim, đột quỵ…là những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu hiện nay.

Vậy bạn đã hiểu rõ những nguyên nhân gây bệnh tiểu đường chưa? Hãy cùng bác sĩ Trần Đông – Bệnh viên Bạch Mai tìm hiểu các căn nguyên gây tiểu đường qua bài viết dưới đây!

Béo phì – “thủ phạm” hàng đầu tăng nguy cơ tiểu đường

Sau khi ăn, cơ thể được dung nạp một lượng đường khá lớn vào máu thông qua huyết dịch, từ đó tuần hoàn đi khắp cơ thể. Sở dĩ lượng đường glucose đi tới được các tế bào là nhờ Insulin.

Với những người béo phì, cơ thể tồn tại một trạng thái bệnh lý đặc thù gọi là chất đề kháng Insulin.

Số lượng Isullin thụ thể trên tế bào ở người béo phì thường bị giảm sút, chức năng truyền tín hiệu vào sâu bên trong tế bào lại bị tổn thương.

Số lượng phân tử vận chuyển glucose giảm và chức năng gan chuyển hóa glucose thành đường nguyên chất dự trữ không bảo đảm… 

Kết quả là, cơ chế vận chuyển và chuyển hóa glucose ở người béo phì có rất nhiều hạn chế. 

Béo phì – nguyên nhân hàng đầu gây tiểu đường

Để khắc phục hiện tượng này, tuyến tụy của những người này phải hoạt động quá sức dẫn đến chức năng sản sinh ra Insulin ở tụy giảm dần.

Lúc này Insulin trong cơ thể sẽ không đủ để duy trì việc chuyển hóa đường trong máu ở mức bình thường nữa. Do vậy đái tháo đường xuất hiện.

Những người làm việc văn phòng, ít vận động – nguy cơ tiểu đường cao cấp 3 lần

Theo PGS.TS Tạ Văn Bình – Giám đốc bệnh viện Nội tiết và Đái tháo đường Quốc gia: những người làm công việc văn phòng, ít vận động…có nguy cơ cao mắc bệnh đái tháo đường gấp 3 lần so với những người lao động chân tay hoặc thường xuyên luyện tập thể thao.

Xem thêm: Nhận biết chính xác 99% dấu hiệu của bệnh tiểu đường qua những biểu hiện này!

Xem thêm: Những biến chứng của bệnh tiểu đường và cách phòng tránh hiệu quả

Sỏi thận – tác nhân làm tăng nguy cơ tiểu đường

Theo nghiên cứu mới nhất của Bộ Y tế, hơn 94,000 người có tiền sử bị sỏi thật thì có khoảng hơn 30% người mắc thêm bệnh tiểu đường trong vòng 5 năm kể từ ngày bị sỏi thận.

Tiểu đường và sỏi thận có một số yếu tố nguy cơ giống nhau đó là chứng béo phì và cao tuổi.

Các loại thịt đỏ – một trong những “thủ phạm” gây đái tháo đường týp 2

Với những loại thịt đỏ đã được chế biến có thêm các phụ gia và chất bảo quản như thịt xông khói, xúc xích…chính là một trong những “thủ phạm” gây bệnh tiểu đường tuýp 2.

Điều này được chứng minh qua những cuộc điều tra của các tổ chức Y tế Thế giới.

Các chuyên gia cho nhóm đối tượng thứ nhất ăn 100 gram thịt đỏ hàng ngày. Các món ăn bao gồm bít tết, bò viên… Sau một khoảng thời gian, 20% số người này tiến triển thành bệnh đái tháo đường. 

Với nhóm đối tượng thứ 2, các bác sĩ chỉ cho họ ăn 50 gram thịt đỏ mỗi ngày. Thực đơn gồm thịt lợn muối hoặc xúc xích.  Kết quả cho thấy, có tới 51% người có nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường.

Các loại thịt đỏ làm tăng nguy cơ mắc tiểu đường tuýp 2

Vì sao có kết quả như vậy? Theo các nhà nghiên cứu, trong thịt đã chế biến có các chất phụ gia, chất bảo quản…chứa một hàm lượng cao nitrate có khả năng làm tăng nguy cơ đề kháng với Insulin.

Tiền đái tháo đường thường xảy ra khi tế bào của cơ thể trở nên đề kháng với tác dụng của Insulin.

Hơn nữa, thịt đỏ còn chứa một hàm lượng sắt rất cao nên khi kết hợp với số lượng sắt dự trữ trong cơ thể đã làm tăng nguy cơ gây bệnh đái tháo đường týp 2.

Thân hình “trái táo”

Ngoài những yếu tố về bệnh lý và dinh dưỡng, theo Tổ chức Diabetes UK (Anh), phụ nữ có vòng eo 80 cm và đàn ông có vòng bụng 90 cm có nguy cơ bị tiểu đường cao hơn người bình thường.

Mỡ bụng – “thủ phạm” làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường

Điều đó có nghĩa là những ai có thân hình mảnh dẻ nhưng vòng 2 “quá khổ” hoặc có tạng người hình “trái táo” có nguy cơ bị tiểu đường cao hơn những người mập ở những vùng khác như mông hoặc đùi.

Nguyên nhân là vì lượng mỡ tích tụ quanh các nội tạng trong bụng có thể sinh ra những chất gây mất cân bằng insulin và glucose, gây ra bệnh.

Ngủ không đủ giấc

Theo nghiên cứu của các chuyên gia thuộc Đại học Boston (Mỹ), những người ngủ ít hơn 5 giờ mỗi ngày có nguy cơ mắc bệnh cao gấp đôi so với người ngủ 7-8 giờ.

Các nhà khoa học cho rằng thiếu ngủ làm rối loạn đồng hồ sinh học bởi nó vốn có nhiệm vụ điều chỉnh chu kỳ thức, ngủ tự nhiên của cơ thể.

Kết quả là làm tăng hàm lượng hormone gây stress là cortisol và gây mất cân bằng glucose trong cơ thể.

Buồng trứng đa nang

Thêm một lí do gây bất ngờ với nhiều người đó là buồng trứng đa nang có thể dẫn đến bệnh tiểu đường loại 2.

Bởi họ không nhận biết được đa nang buồng trứng có liên quan đến tình trạng mất cân bằng Insulin trong cơ thể.

Cùng với chức năng kiểm soát đường huyết, Insulin cũng kích thích buồng trứng tạo ra nội tiết tố Testosterone quá mức ở phụ nữ.

Khi mức Insulin bắt đầu tăng nhiều và gây tổn hại buồng trứng và tuyến tụy. Kết quả là nữ giới có thể mắc bệnh tiểu đường.

Tật ngủ gáy

Một lí do khiến bạn “giật mình” đó là tật ngủ ngáy nặng sẽ làm bạn tăng thêm tới 50% nguy cơ mắc bệnh tiểu đường.

Ngủ gáy cũng là một trong những nguyên nhân gây bệnh tiểu đường

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học thuộc Đại học Yale (Mỹ) rút ra sau khi theo dõi đường huyết và huyết áp của 1,200 bệnh nhân mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ.

Tật ngáy càng nặng, nguy cơ cao huyết áp càng lớn. Đặc biệt, đàn ông dễ mắc bệnh hơn phụ nữ.

Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ngưng thở khi ngủ và bệnh tiểu đường loại 2 là thừa cân.

Theo các chuyên gia, việc đường thở bị cản trở có thể khiến hàm lượng hormone cortisol tăng lên, thúc đẩy glucose tăng cao.

Bỏ bữa ăn sáng

Các chuyên gia dinh dưỡng của Úc đã chỉ ra rằng những người thường bỏ qua bữa ăn sáng có thể bị hạ đường huyết đột ngột, khiến họ thèm ăn món ngọt.

Việc này dẫn đến việc họ sẽ nạp vào cơ thể nhiều thức ăn ngọt để khỏa lấp cơn thèm. Từ đó, đường huyết tăng đột ngột và kích thích sản sinh Insulin quá mức, gây ra bệnh.

Ngoài ra, việc bỏ bữa sáng cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh sỏi thận và các bệnh lý nguy hiểm khác.

Giờ giấc công việc bất hợp lý

Giờ giấc làm việc bất hợp lý cũng là nguyên nhân làm tăng nguy cơ bị đái tháo đường

Nguyên nhân cuối cùng này được phát hiện ra bởi các nhà nghiên cứu của Đại học Harvard (Mỹ).

Họ chỉ rõ rằng những người thường xuyên đổi ca làm việc giữa ngày và đêm trong thời gian dài có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường thể 2 tăng tới gần 50%.

Lý do là những người có giờ giấc làm việc không ổn định dẫn đến rối loạn nhịp sinh học, gây ra bệnh.

Hy vọng qua bài viết trên, các bạn đã hiểu được “tất tần tật” những nguyên nhân gây bệnh tiểu đường. Từ đó, hãy điều chỉnh chế độ sinh hoạt, ăn uống để tránh mắc phải căn bệnh này.

Chúc bạn đọc dồi dào sức khỏe!

BS. Trần Đông