Hướng dẫn từ A – Z phòng ngừa và xử lý khi bị kiến ba khoang cắn

Bài viết tổng hợp các kiến thức phòng ngừa hiệu quả và xử lý đúng cách khi bị kiến ba khoang cắn theo hướng dẫn của Bộ Y tế và Cục Y tế dự phòng.

1. Năm bước xử lý khi bị kiến ba khoang cắn

1.1 Bước 1: Loại bỏ kiến ba khoang ngay lập tức

Ngay sau khi có dấu hiệu bị kiến ba khoang đốt, bạn cần loại bỏ con vật tí hon có độc này ngay lập tức để tránh tiếp tục bị thương.

Vì toàn thân kiến ba khoang đều có độc, nên khi loại bỏ chúng ra khỏi cơ thể, bạn hãy làm theo các cách sau:

  • Lắc mạnh người để kiến rơi xuống
  • Thổi mạnh để kiến rơi ra
  • Dùng một tờ giấy để kiến bò sang rồi loại bỏ

Lưu ý: 

  • Không dùng tay tiếp xúc trực tiếp hay đập, chà xát mạnh để giết kiến ba khoang vì bạn có thể  bị bỏng do chất độc có trong dịch cơ thể của chúng. 
  • Nếu không may chạm tay vào kiến ba khoang cần nhanh chóng rửa tay với xà phòng để rửa trôi chất độc.
Kiến ba khoang cắn gây đau đớn và khó chịu vô cùng! (Nguồn ảnh: Tuoitrecuoi)
Kiến ba khoang cắn gây đau đớn và khó chịu vô cùng!
(Nguồn ảnh: Tuoitrecuoi)

1.2 Bước 2: Xác định tình trạng vết cắn

Bạn cần xác định tình hình vết cắn để có các bước sơ cứu, chăm sóc tiếp theo cho phù hợp.

Các vết kiến ba khoang cắn gây bong da, bỏng rát nhẹ có thể tự xử lý ở nhà.

Nhưng với các vết cắn nghiêm trọng có diện tích tổn thương rộng, nổi hạch và gây sốt thì cần đến gặp bác sĩ da liễu ngay khi sau khi sơ cứu.

1.3 Bước 3: Rửa sạch vết thương

Xối nước liên tục vào vùng da bị kiến ba khoang cắn trong vòng 10 – 15 phút để loại bỏ độc tố, ngăn chặn việc da bị tổn thương sâu hơn và lan sang vùng da bên cạnh.

Sau đó rửa vết thương nhẹ nhàng với xà phòng để làm sạch độc của kiến.

Chú ý không làm vỡ các mụn nước để tránh bị đau rát thêm và ngăn độc tố lây lan sang vùng da xung quanh. 

1.4 Bước 4: Sát trùng vết thương

Vết thương do bị kiến ba khoang cắn có thể coi là một dạng vết thương hở.

Vậy nên việc sát trùng vết thương sẽ giúp kháng khuẩn, kháng viêm và giảm khả năng nhiễm trùng cho vết kiến cắn. 

Bạn có thể sát trùng vết thương bằng Nacurgo dung dịch rửa hoặc các loại dung dịch sát trùng nhẹ dịu khác để sát khuẩn cho vết thương.

Dùng thêm các loại thuốc mỡ chứa kháng sinh cũng giúp hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn, nhiễm trùng và giúp nhanh lành vết thương hơn.

1.5 Bước 5: Sử dụng thuốc đặc trị

Sử dụng các loại thuốc đặc trị chứa kháng sinh là cách chữa kiến ba khoang đốt hiệu quả nhất.

Bạn có thể kết hợp thuốc kháng sinh dạng uống và dạng thuốc mỡ bôi để giúp vết thương nhanh lành.

Nhưng các loại thuốc kháng sinh này cần được kê đơn bởi bác sĩ, không nên tự ý sử dụng để tránh gây phản tác dụng.

Ngoài ra bạn cũng nên dùng thêm các loại thuốc ngừa thâm sẹo để hạn chế hiện tượng thâm sẹo về sau.

Sản phẩm dung dịch xịt Nacurgo, chứa màng sinh học Polyesteramide sẽ là cách trị kiến ba khoang đốt không để lại sẹo tốt nhất. 

Nacurgo sẽ tạo một lớp màng sinh học bao phủ lên vết thương, giúp vết thương được ngăn cách với các tác nhân gây hại ở bên ngoài.

Ngoài ra lớp màng này còn giúp thúc đẩy quá trình tái tạo da cho vết thương.

Cùng với đó dung dịch xịt Nacurgo còn chứa tinh chất nghệ nano và tinh chất trà xanh giúp kháng viêm, kháng khuẩn, giúp nhanh lành vết thương, tránh để lại sẹo. 

Sử dụng thuốc đặc trị khi bị kiến ba khoang cắn
Sử dụng thuốc đặc trị khi bị kiến ba khoang cắn

2. Cảnh báo khi bị kiến ba khoang cắn

2.1 Không dùng tay trần để bắt hoặc giết kiến ba khoang

Theo Cục Y Tế dự phòng, cơ thể của kiến ba khoang có chứa độc tố Pederin, mạnh gấp 12 lần nọc độc của rắn hổ mang.

Thông thường các vết cắn của kiến ba khoang rất nhỏ, chỉ tiếp xúc ở ngoài bề mặt da, vậy nên không gây nguy hiểm đến tính mạng như nọc độc rắn.

Dùng tay trần để bắt hoặc giết kiến ba khoang sẽ khiến chất độc có trong cơ thể chúng dính vào tay bạn, gây nên hiện tượng phỏng rộp, viêm da.  

2.2 Không tự ý dùng thuốc bôi kiến ba khoang cắn

Bạn không nên tự ý dùng các loại thuốc bôi điều trị kiến ba khoang đốt để tránh gây tổn thương nặng thêm cho vết thương.

Cách chăm sóc da khi bị kiến ba khoang đốt tốt nhất là tiếp nhận điều trị y tế từ các bác sĩ da liễu.

Trong trường hợp bạn đã thực hiện các bước sơ cứu cho vết thương bị kiến ba khoang cắn nhưng các triệu chứng vẫn không thuyên giảm và bị lan sang các vùng da khác thì bạn cần đến gặp bác sĩ da liễu càng sớm càng tốt để được kịp thời xử lý.

3. Một số câu hỏi thường gặp

3.1 Bị kiến ba khoang cắn có lây không?

Theo chuyên gia da liễu, các vết mụn nước hay lở loét khi bị kiến ba khoang đốt là do huyết thanh từ cơ thể và không có khả năng lây nhiễm cho người khác. 

Kiến ba khoang mang độc tố gấp 12 lần rắn hổ mang
Kiến ba khoang mang độc tố gấp 12 lần rắn hổ mang

Tuy nhiên, khi bị kiến ba khoang cắn sẽ bị ngứa ở vùng da bị thương, bạn nên hạn chế dùng tay gãi và quệt ra vùng da lành xung quanh.

Việc làm này có thể khiến vết thương bị lan rộng ra hơn. 

3.2 Bị kiến ba khoang đốt có để lại sẹo không?

Vết thương do kiến ba khoang đốt có để lại sẹo hay không sẽ phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng, cách xử lý, chăm sóc và điều trị cho vết thương. 

Vậy nên, nếu bị kiến ba khoang đốt trên diện rộng, bạn cần nhanh chóng đến gặp bác sĩ da liễu ngay sau khi thực hiện các bước sơ cứu để được hướng dẫn xử lý đúng cách.

3.3 Bị kiến ba khoang cắn có được tắm không?

Bạn vẫn có thể tắm gội và vệ sinh thân thể bình thường khi bị kiến ba khoang đốt.

Bạn chỉ cần lưu ý rửa sạch vết thương bằng nước muối loãng hoặc nước muối sinh lý khi mới bị đốt, để phòng tránh dịch độc lan sang vùng da khác. 

3.4 Bị kiến ba khoang cắn có nguy hiểm không?

Mặc dù độc tố Pederin có trong kiến ba khoang mang độc tính mạnh gấp 12 – 15 lần rắn hổ mang, nhưng lại không gây nguy hiểm đến tính mạng.

Các vết kiến ba khoang đốt chỉ ở ngoài da và chứa rất ít độc tố. 

Tuy nhiên các vết thương gây ra bởi loài côn trùng này vẫn rất nguy hiểm, có nguy cơ viêm da diện rộng và đặc biệt gây đau đớn cho người bị thương.  

Vì thế, khi bị kiến ba khoang đốt, không nên để bắt kiến bằng tay hoặc để tay dính phải chất độc của kiến, phòng ngừa lây lan ra các vùng da khác.

3.5 Bị kiến ba khoang đốt cần bao lâu thì khỏi

Ngay sau khi bị kiến ba khoang đốt bạn sẽ cảm thấy ngứa, đỏ, căng da tại vùng da bị tổn thương.

Sau khoảng 6 – 12 giờ sau đó, vết đỏ sẽ cộm lên thành vệt và nổi các mụn nước to nhỏ không đều.

Bị kiến ba khoang đốt thật sự không thể chủ quan, vì sau từ 1-3 ngày, các vết bị kiến đốt sẽ sưng lên thành phỏng nước, có thể bị mủ rất đau và rát.

Nhiều trường hợp còn bị sốt và nổi hạch ở cổ, tai và xung quanh vết thương.

Thông thường, nếu biết cách điều trị kịp thời, người bị kiến ba khoang đốt sẽ khỏi sau 5 đến 7 ngày.

Tuy nhiên, các vết thâm do kiến đốt bị phỏng sẽ cần thời gian lâu hơn để biến mất hoàn toàn.

4. Cách phòng ngừa kiến ba khoang cắn

Theo Cục Y tế dự phòng, kiến ba khoang không tự tấn công con người.

Theo đánh giá sơ bộ, kiến ba khoang có lẽ cũng giống như loài mối cánh, bướm đêm… vào mùa sinh sản, chúng thường bay ra khỏi nơi trú ẩn và bị thu hút bởi ánh đèn vào ban đêm nên vô tình vào nhà ở và tiếp cận con người.

Các biện pháp phòng tránh kiến ba khoang cắn (Nguồn ảnh: infographics.vn)
Các biện pháp phòng tránh kiến ba khoang cắn
(Nguồn ảnh: infographics.vn)

Để phòng chống kiến ba khoang vào nhà, Cục Y Tế dự phòng khuyến cáo người dân thực hiện các biện pháp sau:

  • Kiến ba khoang rất thích ánh sáng đèn huỳnh quang, vì vậy nên thay đèn huỳnh quang bằng đèn có ánh sáng màu vàng
  • Sử dụng lưới các cửa sổ và cửa ra vào, đóng cửa thường xuyên sau khi ra vào
  • Nên ngủ trong màn. Giũ mạnh khăn mặt, quần áo trước khi dùng
  • Vệ sinh môi trường, phát quang bụi rậm, cây cỏ xung quanh nhà vì đây là nơi trú ẩn tốt cho loài này
  • Buổi tối khi sinh hoạt hoặc làm việc dưới ánh đèn cần phải đóng cửa hoặc làm lưới ngăn côn trùng ở các khu vực cửa sổ có lỗ thoát khí
  • Buông rèm che ánh sáng lọt ra ngoài thu hút kiến ba khoang
  • Sử dụng bình xịt côn trùng gia dụng định kỳ: Xịt thuốc vào các chân tường, cạnh cửa ra vào, xung quanh cửa sổ để ngăn kiến bò vào nhà.
  • Khi phát hiện kiến rơi hoặc bò trên da tuyệt đối không dùng tay giết mà nên thổi cho kiến bay đi hoặc dùng một tờ giấy để kiến bò vào rồi tiêu diệt. Không được để dịch độc của kiến dính vào da
  • Nếu không may làn da bị tiếp xúc với dịch độc của kiến, hãy nhanh chóng rửa chỗ tiếp xúc dưới vòi nước. Khi vùng da đó bắt đầu thấy đau, rát thì dùng các dung dịch dịu da, sát khuẩn nhẹ như Nacurgo, oxit kẽm, mỡ kháng sinh rồi đến các cơ sở y tế để được chỉ định điều trị thêm.

Tổng kết:

Bản chất kiến ba khoang là con vật hiền lành, tuy nhiên trong cuộc sống hàng ngày không tránh khỏi rủi ro.

Vì vậy, để phòng ngừa kiến ba khoang cắn, cách tốt nhất là xử lý thật tốt môi trường sống quanh mình và biết cách sơ cứu kịp thời nếu chẳng may bị kiến đốt.